The Preacher and the Wage

O Arthur Boose ηγετικό στέλεχος της IWW μιλάει στο πλήθος στην άκρη του δρόμου.

O Arthur Boose ηγετικό στέλεχος της IWW μιλάει στο πλήθος στην άκρη του δρόμου.

Το The Preacher And The Slave είναι ίσως το πιο γνωστό τραγούδι του Joe Hill μένοντας ζωντανό σε πολλές γενιές πολιτικοποιημένων καλλιτεχνών… Από τον Pete Seeger στην Joan Baez, και απο τον Utah Phillips στους Mischief Brew… Και συνεχίζει εδώ και έναν αιώνα να παραμένει επίκαιρο.

Ας πάμε όμως λίγο πίσω στο χρόνο.

Ο Στρατός της Σωτηρίας (Salvation Army) είναι μία από τις πιο παλιές φιλανθρωπικές-θρησκευτικές οργανώσεις του πλανήτη. Ιδρύθηκε το 1865 στην Αγγλία, έχει στρατιωτική δομή και ο στόχος της είναι να κάνει φιλανθρωπίες στους φτωχούς. Σήμερα έχει παραρτήματα σε 125 χώρες και αρκετές χιλιάδες εργαζόμενους και μέλη. Για τον Στρατό της Σωτηρίας ήταν συνηθισμένη πρακτική να στέκεται στην άκρη του δρόμου ή σε κάποια πλατεία και η μπάντα να παίζει ύμνους πριν και μετά από τα κηρύγματα και έτσι να μαζεύει δωρεές. Κάνοντας φυσικά και την ανάλογη θρησκευτική προπαγάνδα… (Εδώ ένα βίντεο του Στρατού της Σωτηρίας από το 1956 στην California.)

Ο δημόσιος χώρος όμως εκτός από χώρος κυκλοφορίας ανθρώπων και εμπορευμάτων είναι και πεδίο αντιφάσεων αλλά φυσικά και αναγκαστικά και πεδίο συγκρούσεων έτσι και αλλιώς. Η IWW φυσικά και αυτονόητα προπαγάνδιζε το λόγο της και στη δημόσια σφαίρα, στους δρόμους και τις πλατείες. Ένα δικαίωμα και ένας χώρος που τον διεκδίκησε και τον κέρδισε παρόλη την άγρια καταστολή που δέχτηκε και η οποία πυροδότησε τους αγώνες για την ελευθερία του λόγου. (Θα αναφερθώ σε αυτούς ελπίζω στο μέλλον.) Ωστόσο, πριν από την αστυνομική καταστολή οι wobblies στο San Pedro της California αντιμετώπιζαν ένα άλλο πρόβλημα: τον Στρατό της Σωτηρίας, ο οποίος όπως είπαμε είχε ολόκληρες ορχήστρες που παίζανε ύμνους και τραγούδια. Αυτή η κατάσταση είχε σαν αποτέλεσμα οι ομιλητές της IWW να μην ακούγονται… χώρια βέβαια το γεγονός της θρησκευτικής προπαγάνδας που τους έβρισκε σχεδόν εκ θέσεως αντίθετους.

Πάνω σε αυτό το πολιτικό και πρακτικό πρόβλημα ο Joe Hill και οι σύντροφοι του μηχανεύονται το εξής: σκαρώνουν ένα τραγούδι πάνω στη μελωδία που έπαιζε η ορχήστρα του Στρατού της Σωτηρίας (και η οποία ειναι ο ύμνος In the Sweet By-And-By) και με αυτόν τον τρόπο χρησιμοποιούν τη μουσική των απέναντι και για να περάσουν το δικό τους μήνυμα αλλά και για να πραγματοποιήσουν τις ομιλίες τους.

Εκεί λοιπόν γύρω στα 1910 στους δρόμους του San Pedro όπου ζούσε και ήταν δραστήριος o Joe Hill, μαζί με τους συντρόφους και συντρόφισσες του στέκεται στο απέναντι πεζοδρόμιο από την ορχήστρα του Στρατού της Σωτηρίας και τραγουδάνε όλοι μαζί:

Παπάδες με μακριά μαλλιά βγαίνουν κάθε βράδυ
για να σου πουν τι είναι λάθος και τι σωστό
αλλά όταν τους ρωτάς τι θα φας
σου απαντάνε με γλυκές φωνές

Ρεφρέν

Θα φας αργότερα*
Σε αυτή την ένδοξη χώρα στον ουρανό
δουλειά και προσευχή, ζήσε με σανό
θα φας την πίτα στον ουρανό όταν πεθάνεις.

Ο στρατός της πείνας (λογοπαίγνιο Starvation army στα αγγλικά) παίζει
τραγουδούν, χειροκροτούν και προσεύχονται
μέχρι να σου πάρουν όλα τα λεφτά στην τσέπη τους
και όταν μείνεις άφραγκος θα σου πουν:

Τσαρλατάνοι και γελωτοποιοί
ουρλιάζουν πηδάνε και κραυγάζουν
δώσε τα λεφτά σου στον Ιησού σου λένε
και θα γιατρέψει όλες τις αρρώστιες σήμερα

Αν παλεύεις σκληρά για τα παιδιά και τη γυναίκα σου
προσπαθώντας για κάτι καλό σε αυτή τη ζωή
είσαι αμαρτωλός και κακός άνθρωπος
και όταν πεθάνεις σίγουρα θα πας στην κόλαση.

Εργάτες όλου του κόσμου ενωθείτε
και πολεμήστε πλάι πλάι για την ελευθερία
και όταν κερδίσουμε τον κόσμο και τον πλούτο του
θα τραγουδήσουμε στους ύπουλους κερδοσκόπους αυτό το ρεφρέν

(Τελευταίο ρεφρέν)

Θα φας αργότερα
όταν μάθεις να ψήνεις και να τηγανίζεις
κόψε κάνα ξύλο καλό θα σου κάνει
και θα φας κάποια στιγμή στο γλυκό μέλλον.

* εδώ γίνεται λογοπαίγνιο. Βy-and-by που είναι στο πρωτότυπο θα πει σύντομα στο μέλλον, οσονούπω αλλά ο Hill το γράφει bye-and-bye το οποίο παίζει με το αντίο και που θα μπορούσε να αποδοθεί με φράσεις που μεταφέρουν κάτι σε ένα απίθανο μέλλον… Κάπως έτσι τέλος πάντων και με κάθε επιφύλαξη.

Το τραγούδι καταρχήν έρχεται να συναντηθεί, όπως πολύ εύκολα καταλαβαίνει κανείς, με την μεγάλη αντικληρική παράδοση των επαναστατικών κινημάτων. Αλλά αυτό είναι μόνο το πρώτο επίπεδο. Άλλωστε εδώ εξετάζουμε πολύ περισσότερο το τραγούδι σαν κίνηση, σαν διαδικασία, σαν χειρονομία παρά σαν καλλιτεχνικό δημιούργημα. Σχεδόν αναγκαστικά θα πρέπει να αναφερθούμε και πάλι στους καταστασιακούς και να προσπαθήσουμε να φανταστούμε τη στιγμή που ξεκινά η μπάντα του Στρατού της Σωτηρίας να παίζει ενώ την ίδια στιγμή οι wobblies πιάνουν το τραγούδι σαν δημιουργία μιας κατάστασης (με τους όρους της Καταστασιακής Διεθνούς η λέξη). Αλήθεια άραγε τι συναισθήματα γέννησε αυτή η κατάσταση στα δύο αντίπαλα στρατόπεδα; Σίγουρα αφάνταστη χαρά στους wobblies που οι γκαρίδες τους επιτέλους ακούγονταν πάνω από τους θρησκευτικούς ύμνους. Και προφανώς αμηχανία και ίσως οργή στους στρατιώτες της Σωτηρίας. Το μεγάλο όμως ζητούμενο είναι τι προκάλεσε σε αυτούς που άκουγαν εκείνη τη στιγμή το Στρατό της Σωτηρίας να παίζει και τους wobblies να τραγουδάνε. Αυτό δε θα το μάθουμε ίσως ποτέ. Και εκεί είναι το ενδιαφέρον και εκεί το ζητούμενο.

Το The Preacher and the Slave είναι η επιτομή της προλεταριακής εφευρετικότητας, ταλέντου, ευφυίας και ταξικού μίσους. Μέσα σε μια δυσχερή αντικειμενική συνθήκη επινοεί όχι μόνο έναν άλλο τρόπο να μιλήσει αλλά και έναν νέο τρόπο να μιλήσει. Νέο τρόπο και στο περιεχόμενο του και στη μορφή του. Ακόμα πιο πέρα χρησιμοποιεί το εμπόδιο που της μπαίνει ως εργαλείο. Το χρησιμοποιεί και κερδίζει με συντριπτικά κατάγματα την αντίπαλη φωνή. Και αυτή η χρήση δεν είναι απλά χρηστική, όπως ας πούμε θα πάρεις το όπλο από έναν μπάτσο και θα του το κοπανήσεις στην κεφαλή. Είναι απαλλοτρίωση. Η μουσική γίνεται μέσο αναπαραγωγής του λόγου μας που απαλλοτριώνεται. Δική μας για να την δουλεύουμε και να μας ανήκει. Δε θα το ανοίξω άλλο το θέμα προς το παρόν όπτε σταματάω εδώ.

Δεν μπορώ να αποφύγω μία αναγωγή στο σήμερα. Ας πούμε δε θα ήταν πολύ χρήσιμη μια παρωδία του εθνικού μας ύμνου; Δε θα είχε και πολύ ενδιαφέρον να γράφαμε άλλους στίχους για το “Περνάει ο στρατός της Ελλάδας φρουρός;” Δε θα διασκεδάζαμε και λίγο αν λεηλατούσαμε και σε αυτό το πεδίο τα ιερά τους λάβαρα;

Κλείνουμε με μια αφιέρωση. Είναι οι Mischief Brew στο Preacher and the Slave και είναι αφιερωμένο εξαιρετικά στο Στρατό της Σωτηρίας της χώρας.

Advertisements

Tagged: , , ,

2 thoughts on “The Preacher and the Wage

  1. Μαύρο πρόβατο 08/11/2012 στο 23:39 Reply

    Πολύ καλό!

  2. opr 25/11/2012 στο 22:08 Reply

    Δεν ψήνεσαι να βάζεις και καμιά πηγή γι’ αυτά που ανεβάζεις;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: